Đã bao giờ bạn cảm thấy mình bị mắc kẹt trong một vòng lặp của những ý nghĩ không hồi kết, dằn vặt về quá khứ hoặc lo sợ về tương lai? Đó chính là biểu hiện của suy tư. Mặc dù suy nghĩ là một hoạt động nhận thức cần thiết, nhưng khi nó vượt quá giới hạn kiểm soát, trạng thái này sẽ trở thành một gánh nặng tâm lý nặng nề.
- Cách làm chủ căng thẳng và giữ tinh thần ổn định
- Cách ngồi thiền đơn giản tại nhà mà ai cũng nên biết
- Hiệu ứng FOMO là gì? Làm sao để thoát khỏi tâm lý đám đông
Suy tư là gì? Điều này có ảnh hưởng hay mang lại tích cực gì cho người mắc phải hay không? Cùng cố vấn chuyên môn TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương giúp bạn đọc hiểu rõ hơn qua bài viết được chia sẻ hôm nay.
Suy tư là gì?
Suy tư không đơn chỉ là việc suy nghĩ sâu sắc để giải quyết vấn đề. Đó là trạng thái mà tâm trí con người bị cuốn vào những suy nghĩ liên tục, lặp đi lặp lại về một chủ đề, thường mang sắc thái tiêu cực hoặc lo âu. Suy tư thường mang tính chất thụ động nên những người hay suy tư giống như một chiếc đĩa than bị xước, cứ tua đi tua lại một đoạn nhạc buồn mà không thể chuyển sang bài hát tiếp theo. Họ tập trung quá mức vào nguyên nhân, hậu quả và cảm xúc tiêu cực của vấn đề thay vì tìm ra giải pháp thực tế.
Trong não bộ, trạng thái này liên quan mật thiết đến Mạng lưới chế độ mặc định (DMN). Khi chúng ta không tập trung vào một tác vụ cụ thể, DMN sẽ hoạt động mạnh. Ở những người mắc chứng suy tư quá độ, mạng lưới này hoạt động quá mức, khiến bộ não rơi vào trạng thái lo âu, dẫn đến việc tiêu hao năng lượng tinh thần một cách vô ích.
Dấu hiệu nhận biết suy tư quá nhiều
Ranh giới giữa người sâu sắc và người bị rối loạn do suy tư đôi khi rất mong manh. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết một người suy tư quá nhiều:
Làm quá mức mọi tiểu tiết
Người hay suy tư thường có xu hướng phóng đại ý nghĩa của những sự việc nhỏ nhặt. Một cái nhíu mày của đồng nghiệp, một tin nhắn không có biểu tượng cảm xúc từ người yêu, hay một lời nhận xét bâng quơ cũng đủ khiến họ suy nghĩ quá nhiều. Họ dành hàng giờ để mổ xẻ: “Tại sao họ lại nói thế?”, “Có phải mình đã làm gì sai không?”, “Liệu điều này có ảnh hưởng đến tương lai không?”.
Khó khăn khi ra quyết định
Do thói quen nhìn nhận vấn đề từ quá nhiều góc độ tiêu cực và giả định các rủi ro, người suy tư thường rơi vào trạng thái tê liệt phân tích. Ngay cả những quyết định đơn giản như ăn gì, mặc gì cũng trở thành một cuộc chiến nội tâm. Họ sợ mắc sai lầm đến mức thà không làm gì còn hơn là phải đối mặt với rủi ro, dù là nhỏ nhất.
Rối loạn giấc ngủ
Khi không gian yên tĩnh, những dòng suy nghĩ ồ ạt xuất hiện khiến họ không thể đi vào giấc ngủ hoặc ngủ chập chờn. Hậu quả là cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, uể oải, thiếu sức sống dù không làm việc nặng nhọc. Sự kiệt quệ này xuất phát từ việc não bộ phải tiêu thụ quá nhiều năng lượng glucose cho việc lo âu.
Nhạy cảm quá mức và xu hướng đổ lỗi
Người mắc chứng này thường có lòng tự trọng thấp hoặc bị tổn thương. Họ dễ dàng cảm thấy bị xúc phạm và thường xuyên tự dằn vặt bản thân về những lỗi lầm trong quá khứ. Thay vì coi thất bại là bài học, họ coi đó là minh chứng cho sự kém cỏi của mình, từ đó càng chìm sâu vào hố đen của sự suy tư.
Ảnh hưởng của suy tư đến tinh thần và thể chất
Nhiều người lầm tưởng suy tư chỉ là một nét tính cách hướng nội, nhưng nếu kéo dài, nó là một yếu tố tác động đến chính sức khỏe tinh thần và thể chất một cách nguy hại.
Rối loạn lo âu và trầm cảm
Việc liên tục nhai lại những ý nghĩ tiêu cực tạo ra một lối mòn trong não bộ, khiến người mắc dễ rơi vào trạng thái lo âu mãn tính. Hơn nữa, suy tư thường tập trung vào những điều tồi tệ trong quá khứ hoặc tương lai, làm mất đi khả năng tận hưởng niềm vui hiện tại. Theo thời gian, điều này làm giảm nồng độ Serotonin và Dopamine (các hormone hạnh phúc), đẩy người bệnh trượt dài vào trầm cảm. Họ cảm thấy bế tắc, vô vọng và không còn động lực sống.
Suy giảm chức năng nhận thức và trí nhớ
Khi bộ não bị quá tải bởi những luồng thông tin hỗn loạn từ việc suy nghĩ quá nhiều, khả năng tập trung và giải quyết vấn đề sẽ giảm sút nghiêm trọng. Nồng độ Cortisol tăng cao do lo âu kéo dài có thể gây tổn thương vùng hồi hải mã. Điều này giải thích tại sao người hay suy tư thường hay quên trước quên sau và khó tiếp thu kiến thức mới.
Các vấn đề về sức khỏe thể chất
- Hệ tiêu hóa: Căng thẳng kích thích dạ dày tiết acid, gây ra các bệnh như viêm loét dạ dày, trào ngược thực quản hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS).
- Hệ tim mạch: Lo âu làm tăng nhịp tim và huyết áp. Về lâu dài, người hay suy nghĩ có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch cao hơn người sống lạc quan.
- Hệ miễn dịch: Cortisol ức chế hệ miễn dịch, khiến cơ thể yếu ớt trước các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
Làm thế nào để thoát ra khỏi những suy tư?
Kiểm soát suy tư không phải là việc ép buộc bộ não ngừng suy nghĩ, mà là học cách điều hướng dòng suy nghĩ đó sang hướng tích cực và hữu ích hơn. Dưới đây là các phương pháp mà bạn có thể áp dụng ngay tại nhà.
Thực hành Chánh niệm và Thiền định
Thay vì để tâm trí cứ mãi suy nghĩ về quá khứ hay tương lai, hãy tập trung vào hơi thở và cảm nhận hiện tại. Khi một ý nghĩ suy tư xuất hiện, hãy quan sát nó và ghi nhận sự hiện diện của nó nhưng cố gắng không suy nghĩ, không phân tích điều đó. Việc luyện tập thiền định 15-20 phút mỗi ngày giúp củng cố vỏ não trước trán, tăng khả năng kiểm soát cảm xúc và giảm hoạt động của hạch hạnh nhân.
Cố định suy nghĩ lại
Đây là một kỹ thuật trong Liệu pháp Nhận thức Hành vi (CBT). Thay vì để suy tư xâm chiếm cả ngày của bạn, hãy dành riêng một khoảng thời gian cố định (ví dụ: 17h00 – 17h30) để… lo lắng. Khi đến giờ, hãy ngồi xuống và suy nghĩ nghiêm túc về chúng. Hết 30 phút, hãy dứt khoát dừng lại và làm việc khác. Phương pháp này giúp não bộ hiểu rằng lo lắng có giới hạn và không được phép ảnh hưởng đến các hoạt động sống khác.
Viết nhật ký cảm xúc
Việc viết ra giấy những suy nghĩ hỗn độn là cách hữu hiệu để giải tỏa cho bộ nhớ tạm thời của não. Khi nhìn thấy những nỗi sợ hãi trên giấy, bạn sẽ thấy chúng trở nên cụ thể và bớt đáng sợ hơn. Hãy thử chia tờ giấy làm hai cột: một bên là “Điều tôi đang suy tư” và một bên là “Giải pháp thực tế”. Điều này kích thích tư duy giải quyết vấn đề thay vì tư duy dằn vặt.
Không chỉ nhóm người trung niên hay cao tuổi thường xuyên gặp vấn đề về giấc ngủ, mà ngay cả các đối tượng trẻ tuổi, bao gồm nhân viên văn phòng, học sinh và sinh viên, cũng phải đối mặt với tình trạng mất ngủ hoặc giấc ngủ kém chất lượng. Những yếu tố này gây kích thích liên tục cho não bộ, dẫn đến rối loạn nhịp sinh học tự nhiên và làm suy giảm chất lượng giấc ngủ.
Sản phẩm Harman Tuệ Tĩnh là sự kết hợp tinh tế các thành phần thảo dược quý bao gồm Lạc Tiên, Lá Sen, Vông Nem, Đinh Lăng và Xuyên Khung. Nhờ sự kết hợp đồng bộ và cân đối giữa các thành phần này, sản phẩm không chỉ giúp an thần và thư giãn hệ thần kinh mà còn hỗ trợ cải thiện lưu thông máu lên não. Kết quả là người sử dụng có thể dễ dàng chìm vào giấc ngủ và cải thiện độ sâu của giấc ngủ một cách tự nhiên.
Sản phẩm Harman Tuệ Tĩnh được bào chế dưới dạng siro, mang lại nhiều lợi thế. Dạng bào chế này giúp cơ thể hấp thu nhanh chóng, giảm tải áp lực lên hệ tiêu hóa và mang lại cảm giác dễ chịu ngay từ khi sử dụng. Hơn nữa, siro có khả năng tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, mang lại hiệu quả an thần nhẹ, thư giãn cơ thể, từ đó hỗ trợ người dùng đạt được giấc ngủ tự nhiên và trọn vẹn chỉ sau một thời gian ngắn.
Bài viết này hy vọng đã cung cấp thêm những thông tin hữu ích về suy tư và ảnh hưởng của nó đối với trạng thái tinh thần cũng như cảm xúc của con người. Nếu suy tư diễn ra quá mức, nó lại dễ trở thành nguyên nhân dẫn đến căng thẳng, áp lực tinh thần. Do đó, việc học cách điều hòa và cân bằng suy nghĩ là điều cần thiết để gìn giữ một tâm lý tích cực và xây dựng một cuộc sống an yên, hài hòa hơn.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.
