Serotonin là một trong những hợp chất sinh học quan trọng nhất. Thường được nhắc đến với tên gọi “hormone hạnh phúc”, tuy nhiên, chức năng của serotonin vượt xa việc chỉ điều chỉnh cảm xúc. Nó tham gia vào hầu hết các hoạt động sống còn, từ điều hòa giấc ngủ, kiểm soát tiêu hóa cho đến khả năng đông máu.
- Bóng đè là gì? Tại sao nhiều người mắc phải?
- Xem điện thoại trong bóng tối tại sao không nên?
- Bật chế độ máy bay khi ngủ: 5 Lợi ích có thể bạn chưa biết
Vậy serotonin là gì và hormone này có vai trò gì đối với cơ thể? Mời bạn đọc cùng tìm hiểu sâu hơn vào bài viết ngày hôm nay cùng cố vấn chuyên môn Dược phẩm Tuệ Tĩnh – TS. BS Nguyễn Thị Minh Thu.
Hormone serotonin là gì?
Serotonin, tên khoa học là 5-hydroxytryptamine (5-HT), là một chất dẫn truyền thần kinh monoamine. Mặc dù serotonin hoạt động mạnh mẽ trong não bộ, nhưng ít người biết là khoảng 90% đến 95% lượng serotonin trong cơ thể con người lại được tìm thấy trong hệ thống tiêu hóa (đường ruột) và các tiểu cầu máu. Chỉ có một lượng nhỏ còn lại khu trú tại hệ thần kinh trung ương.
Serotonin được tổng hợp từ một loại acid amin thiết yếu có tên là Tryptophan. Cơ thể con người không thể tự sản xuất Tryptophan mà bắt buộc phải nạp vào thông qua chế độ ăn uống hàng ngày. Sự thiếu hụt Tryptophan sẽ dẫn đến sự sụt giảm nồng độ serotonin, gây ra các rối loạn về tâm lý và chức năng sinh lý.
Hoạt động và chức năng của Serotonin
Điều hòa cảm xúc và tâm trạng
Đây là chức năng nổi bật nhất của serotonin. Tại não bộ, hormone này giúp cân bằng cường độ cảm xúc, giúp con người duy trì trạng thái bình tĩnh, tập trung và ổn định.
- Khi nồng độ serotonin ở mức bình thường: Con người cảm thấy hạnh phúc, tự tin, giảm bớt lo âu và tăng khả năng tập trung.
- Khi nồng độ mất cân bằng: Sự thiếu hụt chất này liên quan trực tiếp đến cơ chế bệnh sinh của trầm cảm và rối loạn lo âu. Ngược lại, nồng độ quá cao có thể gây ra các kích động thần kinh.
Vai trò trong hệ tiêu hóa
Phần lớn serotonin nằm ở đường ruột. Tại đây, nó thực hiện nhiệm vụ kiểm soát nhu động ruột, tức là các co thắt cơ bắp giúp đẩy thức ăn di chuyển qua hệ tiêu hóa. Ngoài ra, serotonin còn chịu trách nhiệm gửi tín hiệu no hoặc đói lên não, giúp kiểm soát khẩu phần ăn.
Khi bạn ăn phải thực phẩm độc hại hoặc gây kích ứng, ruột sẽ tiết ra một lượng lớn serotonin để tăng tốc độ co thắt, đẩy chất độc ra ngoài qua việc tiêu chảy. Đồng thời, lượng hormone tăng vọt này kích thích vùng nôn ở não bộ, gây ra cảm giác buồn nôn.
Điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ
Bản thân serotonin là tiền chất để cơ thể tổng hợp nên Melatonin, hormone chịu trách nhiệm chính trong việc báo hiệu cơ thể đi ngủ khi trời tối. Nếu quá trình tổng hợp serotonin gặp trục trặc, quá trình sản xuất Melatonin cũng sẽ bị gián đoạn, dẫn đến mất ngủ hoặc rối loạn nhịp sinh học.
Chức năng đông máu và làm lành vết thương
Khi cơ thể bị thương và chảy máu, các tiểu cầu sẽ giải phóng serotonin. Chất này có tác dụng làm co các mạch máu nhỏ tại vị trí tổn thương. Việc co mạch giúp giảm lưu lượng máu chảy ra và đẩy nhanh quá trình hình thành cục máu đông, đóng vai trò quan trọng trong cơ chế cầm máu tự nhiên.
Dấu hiệu nhận biết sự thiếu hụt Serotonin
Khi nồng độ serotonin giảm xuống dưới mức cân bằng, cơ thể và tâm trí có những dấu hiệu rõ rệt. Tình trạng này có thể xuất phát từ chế độ ăn thiếu dưỡng chất, hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mặt trời hoặc rối loạn chuyển hóa mạn tính.
- Rối loạn tâm lý: Biểu hiện phổ biến nhất là tâm trạng chán nản kéo dài, dễ cáu gắt, hung hăng, lo âu vô cớ và giảm khả năng chịu đựng căng thẳng. Trong các trường hợp nghiêm trọng, nó dẫn đến trầm cảm và suy giảm trí nhớ.
- Rối loạn giấc ngủ: Người bệnh thường gặp tình trạng khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc thức dậy quá sớm do thiếu hụt nguyên liệu để sản xuất Melatonin.
- Thay đổi khẩu vị bất thường: Cơ thể sẽ phát sinh cảm giác thèm ăn dữ dội, đặc biệt là các thực phẩm giàu tinh bột và đường. Nguyên nhân là do tiêu thụ tinh bột giúp tăng tạm thời nồng độ Tryptophan, một cách để tự sản xuất thêm serotonin.
- Vấn đề tiêu hóa: Hội chứng ruột kích thích (IBS) và táo bón mãn tính thường được ghi nhận ở những người có nồng độ serotonin thấp.
Quá nhiều serotonin thì có ảnh hưởng gì?
Trong khi thiếu hụt có thể gây trầm cảm, thì việc dư thừa quá mức serotonin lại gây ra một tình trạng gọi là “Hội chứng Serotonin”. Tình trạng này thường xảy ra do tác dụng phụ của thuốc hoặc sự tương tác giữa các loại thuốc điều trị trầm cảm, thuốc giảm đau và thực phẩm chức năng.
Triệu chứng của hội chứng này bao gồm:
- Run rẩy, ớn lạnh và nổi da gà.
- Tiêu chảy cấp.
- Cứng cơ và mất khả năng phối hợp vận động.
- Sốt cao, nhịp tim nhanh và huyết áp tăng đột ngột.
Các phương pháp tự nhiên giúp tối ưu Serotonin
Không nhất thiết phải sử dụng thuốc tây y, bạn hoàn toàn có thể cải thiện mức độ serotonin thông qua việc điều chỉnh lối sống và chế độ dinh dưỡng khoa học. Dưới đây là một số phương pháp bạn có thể tham khảo.
Bổ sung dinh dưỡng giàu Tryptophan
Vì serotonin không có sẵn trong thực phẩm, bạn cần bổ sung thêm Tryptophan. Tuy nhiên, Tryptophan cần cạnh tranh với các acid amin khác để được hấp thụ vào não. Do đó, cách tốt nhất là kết hợp thực phẩm giàu Tryptophan với một lượng nhỏ Carbohydrate lành mạnh. Insulin tiết ra khi ăn Carbohydrate sẽ giúp dọn đường cho Tryptophan đi vào não dễ dàng hơn. Thực phẩm khuyên dùng là trứng, phô mai, thịt gà tây, cá hồi, đậu phụ, các loại hạt (hạnh nhân, óc chó) và quả dứa.
Liệu pháp ánh sáng
Ánh sáng tự nhiên là chất xúc tác mạnh mẽ nhất cho việc sản xuất serotonin. Quá trình tổng hợp hormone này diễn ra mạnh mẽ hơn vào ban ngày và giảm xuống vào ban đêm. Hãy dành khoảng 15 đến 30 phút mỗi ngày tiếp xúc với ánh nắng buổi sáng. Nếu sống ở vùng thiếu nắng, việc sử dụng đèn trị liệu ánh sáng chuyên dụng cũng mang lại hiệu quả tương tự.
Tăng cường vận động thể chất
Tập thể dục kích hoạt giải phóng Tryptophan vào máu và giảm nồng độ các acid amin khác, tạo môi trường thuận lợi để Tryptophan di chuyển đến não. Các bài tập Aerobic (như chạy bộ, bơi lội, đạp xe) ở cường độ vừa phải là phương pháp hiệu quả nhất để thúc đẩy sản xuất serotonin. Ngoài ra, sự vận động đều đặn còn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giấc ngủ nhanh chóng và tăng cường sức đề kháng.
Liệu pháp Massage
Massage giúp giảm nồng độ Cortisol khoảng 30%. Khi Cortisol giảm, não bộ sẽ ở trạng thái thuận lợi để sản xuất serotonin. Serotonin có thể tăng trung bình 28% sau một liệu trình massage trị liệu, đặc biệt hiệu quả với phụ nữ mang thai hoặc người mắc chứng đau nhức mãn tính.
Harman Tuệ Tĩnh là một sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ dựa trên nền tảng y học cổ truyền, kết hợp với khoa học công nghệ hiện đại. Sản phẩm đặt mục tiêu hỗ trợ giấc ngủ êm dịu, sâu và trọn vẹn cho những người gặp phải tình trạng mất ngủ kéo dài.
Chăm sóc giấc ngủ dễ dàng với siro Harman Tuệ Tĩnh
Thành phần của sản phẩm bao gồm các loại thảo dược quý như lạc tiên, lá sen, vông nem, xuyên khung, đinh lăng và vông nem. Trong đó, lạc tiên nổi bật với khả năng an thần tự nhiên, giúp giảm thiểu căng thẳng, xoa dịu tâm trạng và hỗ trợ hiệu quả cho những đối tượng bị rối loạn giấc ngủ do áp lực tinh thần.
Harman Tuệ Tĩnh kết hợp hài hòa, tạo hiệu quả toàn diện mà không gây ra các tác dụng phụ hay tình trạng phụ thuộc thường gặp ở những dòng thuốc ngủ hóa học. Harman Tuệ Tĩnh được sản xuất theo quy trình đạt chuẩn GMP, đảm bảo chất lượng vượt trội và an toàn tuyệt đối khi sử dụng.
Bên cạnh đó, sản phẩm đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ người dùng. Phần lớn người tiêu dùng ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về chất lượng giấc ngủ và trạng thái tinh thần chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng.
Thông qua chế độ ăn giàu Tryptophan, thói quen vận động đều đặn và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát sức khỏe tinh thần và thể chất của mình. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu nghiêm trọng của sự thiếu hụt hoặc dư thừa serotonin, hãy lưu ý và thăm khám sức khỏe để có hiện pháp phòng tránh và điều trị kịp thời.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.
