Nhiều người trong khi ngủ thì toàn bộ hoặc một phần tay chân bỗng nhiên co giật mạnh, kèm theo cảm giác như đang rơi tự do từ trên cao xuống hoặc vấp ngã. Hiện tượng này khiến nhiều người giật bắn mình, tim đập nhanh và tỉnh ngủ hoàn toàn. Đây gọi là cơn giật cơ Hypnic.
- Ảo giác là gì, các loại ảo giác thường gặp
- Sương mù não là gì? Những dấu hiệu nhận biết
- Tần số chữa lành: Tác dụng đối với sức khỏe và cách áp dụng
Cố vấn chuyên môn TS YHCT Đỗ Minh Hiền – Nguyên Trưởng Bộ môn YHCT Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
Cơn giật cơ Hypnic diễn ra như nào?
Cơn giật cơ Hypnic không phải là một dạng co giật như động kinh, mà được phân loại là một dạng cử động cơ bắp không tự chủ khi ngủ. Đặc trưng bởi tính chất ngẫu nhiên, chỉ xảy ra ở giai đoạn ngủ chập chờn (giai đoạn ru ngủ) và biến mất khi tiến vào giấc ngủ sâu.
Khi cơn giật cơ xuất hiện, người ngủ không chỉ thấy cơ thể nảy lên, mà còn thường xuyên ghi nhận những ảo giác đi kèm. Phổ biến nhất là hình ảnh thị giác mờ nhạt chớp nhoáng về việc bị hụt bước trên cầu thang, ngã từ trên vách đá, hoặc trượt chân trên mặt băng.
Ở một số trường hợp khác, người sắp ngủ có thể nghe thấy một tiếng nổ lách tách hoặc tiếng nổ lớn bên trong đầu (hiện tượng này có sự giao thoa với hội chứng đầu nổ tung). Ngay sau cú giật, cơ thể thường đổ mồ hôi nhẹ, nhịp tim tăng vọt do sự hoảng hốt tạm thời, khiến việc quay trở lại giấc ngủ ngay lập tức trở nên khó khăn.
Tại sao não bộ lại phát ra tín hiệu co giật?
Việc xác định chính xác nguyên nhân gây ra các cơn giật cơ Hypnic vẫn chưa được công bố chính xác, nhưng có hai luồng quan điểm giải thích khoa học và thực tế nhất về vấn đề này.
Trạng thái thức và ngủ
Giấc ngủ không giống như việc tắt một công tắc điện, mà là một quá trình chuyển giao từ từ. Trong não bộ luôn tồn tại hai hệ thống hoạt động ngược chiều nhau, một hệ thống mạng lưới kích hoạt giúp duy trì sự tỉnh táo và một nhóm tế bào thần kinh khác làm nhiệm vụ phát tín hiệu buồn ngủ.
Khi nằm xuống, hệ thống gây ngủ bắt đầu chiếm ưu thế để đưa cơ thể vào trạng thái nghỉ ngơi. Tuy nhiên, hệ thống duy trì sự tỉnh táo đôi khi không nhường quyền kiểm soát một cách dễ dàng, đặc biệt là khi cơ thể đang mệt mỏi nhưng tâm trí vẫn còn quá nhiều suy nghĩ. Chính những điều này tạo ra những xung động điện thần kinh, phát xuống tủy sống và gây ra những cú co giật cơ bắp đột ngột.
Tín hiệu thả lỏng cơ bắp
Một quan điểm khác liên quan đến phản xạ tiến hóa của con người. Khi bắt đầu ngủ, nhiệt độ cơ thể hạ xuống, nhịp thở chậm lại và toàn bộ hệ thống cơ bắp bắt đầu giãn ra. Quá trình diễn ra quá nhanh khiến phần não phụ trách sự cân bằng bị nhầm lẫn.
Nó ghi nhận sự chùng xuống của cơ bắp là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang rơi tự do. Ngay lập tức, một phản xạ được kích hoạt, não bộ gửi tín hiệu yêu cầu các cơ bắp gồng cứng lại để giữ cơ thể, ngăn chặn cú ngã tưởng tượng. Phản xạ này chính là cảm giác hụt chân và giật bắn mình mà chúng ta thường thấy.
Yếu tố nào khiến giật mình xuất hiện nhiều hơn?
Mặc dù cơn giật cơ Hypnic có thể xảy ra ở bất kỳ ai vào bất kỳ độ tuổi nào, nhưng tần suất của nó sẽ tăng vọt nếu người trải nghiệm đang duy trì những thói quen sinh hoạt làm mất đi sự cân bằng của hệ thần kinh.
Căng thẳng và áp lực tâm lý
Lo âu, căng thẳng làm tăng nồng độ cortisol, khiến hệ thần kinh luôn duy trì trạng thái phòng vệ. Việc không thể thả lỏng tâm trí khiến quá trình ru ngủ bị gián đoạn liên tục, tăng khả năng xuất hiện các ảo giác vấp ngã và những cú giật mình đánh thức cơ thể.
Sử dụng chất kích thích sai thời điểm
Caffeine (có trong cà phê, trà đậm, nước tăng lực) và nicotine (trong thuốc lá) là những chất kích thích thần kinh trung ương mạnh mẽ. Khi dùng gần giờ đi ngủ, chúng sẽ cản trở quá trình thư giãn tự nhiên của não bộ. Mặc dù cơ thể đã mỏi nhừ và muốn ngủ, các chất kích thích vẫn ép phần não tỉnh táo tiếp tục hoạt động, tạo ra một sự giằng co kịch liệt và dẫn đến các cơn co giật mạnh mẽ khi vừa nhắm mắt.
Làm việc quá sức
Khi một người thiếu ngủ trong nhiều ngày hoặc làm việc tay chân quá sức, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái cạn kiệt. Lúc này, cơ thể sẽ cố gắng tiến vào giấc ngủ sâu nhanh hơn mức bình thường. Quá trình chuyển đổi diễn ra quá gấp gáp khiến phần não xử lý thông tin thăng bằng không kịp thích nghi, làm tăng nguy cơ xảy ra sự nhầm lẫn tín hiệu. Đồng thời, các cơ bắp đang bị căng cứng do vận động mạnh trong ngày cũng dễ bị co thắt hơn.
Cơn giật cơ Hypnic có gây ra mất ngủ?
Cơn giật cơ Hypnic là một hiện tượng lành tính và không gây ra bất kỳ tổn thương nào cho não bộ, nó chỉ mang lại sự khó chịu tức thời. Nếu hiện tượng này xảy ra quá thường xuyên, sẽ hình thành một nỗi ám ảnh tâm lý. Người trải nghiệm bắt đầu nảy sinh tâm lý chứng sợ ngủ. Họ sợ cảm giác trống rỗng khi hụt chân, sợ sự hoảng hốt khi tim đập nhanh.
Tình trạng này tạo ra một vòng lặp về việc lo sợ bị giật mình khiến hệ thần kinh càng thêm căng thẳng, sự căng thẳng lại làm cơn giật cơ dễ xuất hiện hơn, và kết quả cuối cùng tạo giấc ngủ trắng. Mất ngủ đầu giấc kéo dài sẽ dẫn đến suy nhược cơ thể, suy giảm trí nhớ và làm chất lượng cuộc sống lao dốc.
Tóm lại, việc bắt gặp các cơn giật cơ hypnic khi vừa chợp mắt là khá phổ biến và vô hại. Bằng các biện pháp thực hiện kỹ thuật thư giãn trước khi đi ngủ như là đọc sách thư giãn, nghe nhạc nhẹ,… sẽ giúp giấc ngủ sâu và êm hơn. Hạn chế tình trạng giấc ngủ chập chờn, hay giật mình tỉnh giấc giữa đêm.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.
