Ngủ trưa là nhu cầu cần thiết để cơ thể nghỉ ngơi sau thời gian làm việc buổi sáng. Tuy nhiên, nhiều người gặp phải tình trạng khó ngủ trưa, dù tinh thần đã tỉnh táo nhưng tay chân không thể cử động, kèm theo cảm giác tức ngực và sợ hãi. Nhiều người gọi đây là hiện tượng bóng đè. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu về thể chất mà còn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý người mắc.
- Bật chế độ máy bay khi ngủ: 5 Lợi ích có thể bạn chưa biết
- 6 dấu hiệu thiếu ngủ mà nhiều người thường bỏ qua?
- Tại sao ngủ quá nhanh lại không tốt? Thời gian vào giấc ngủ là bao lâu?
Vậy cụ thể hiện tượng bóng đè là gì, nguyên nhân do đâu và có phải ngoài buổi tối mà giấc ngủ trưa ngắn cũng gặp hiện tượng bóng đè hay không? Cùng Dược phẩm Tuệ Tĩnh và cố vấn TS Dược Bùi Thị Bình giúp bạn giải đáp qua bài viết hôm nay.
Hiện tượng bóng đè là gì?
Hiện tượng bóng đè là tình trạng mất khả năng cử động tạm thời trong khi ngủ. Hiện tượng này thường xảy ra vào hai thời điểm: khi bạn bắt đầu chìm vào giấc ngủ hoặc khi bạn chuẩn bị thức dậy. Khi bị bóng đè đặc biệt trong giấc ngủ trưa, người mắc sẽ trải qua các cảm giác sau:
- Mắt có thể mở hoặc cảm nhận được ánh sáng xung quanh.
- Tai vẫn nghe được tiếng ồn từ môi trường (tiếng đồng nghiệp nói chuyện, tiếng xe cộ…).
- Tay, chân và toàn thân không thể nhúc nhích.
- Không thể nói chuyện hoặc kêu to.
Đây là sự không đồng nhất giữa não bộ và cơ thể. Khi ngủ, não bộ đưa ra những thông tin cho các cơ bắp thả lỏng hoàn toàn để nghỉ ngơi. Khi bạn tỉnh dậy đột ngột, não bộ đã lấy lại ý thức nhưng các cơ bắp chưa kịp nhận tín hiệu hoạt động trở lại. Độ trễ này gây ra tình trạng bất động trong vài giây hoặc vài phút.
Tại sao ngủ trưa dễ bị bóng đè?
Hiện tượng bóng đè xuất hiện thường xuyên trong các giấc ngủ đêm, nhưng những giấc ngủ trưa quá ngắn cũng có thể bắt gặp hiện tượng này. Dưới đây là những nguyên nhân chính:
Do ngủ sai tư thế
Điều kiện ngủ trưa tại văn phòng hoặc nhà ở thường không thoải mái như ban đêm. Nhiều người có thói quen gục đầu lên bàn, nằm ngửa trên ghế xếp hoặc nằm co quắp trên ghế sofa.
Các tư thế ngủ này dễ gây chèn ép lồng ngực hoặc đường hô hấp. Khi việc hít thở gặp khó khăn, não bộ sẽ đánh thức bạn dậy để điều chỉnh nhịp thở. Tuy nhiên, do bị đánh thức quá đột ngột khi đang ngủ say, cơ thể chưa kịp phản ứng, dẫn đến hiện tượng bóng đè kèm theo cảm giác khó thở.
Do giấc ngủ quá ngắn
Một giấc ngủ trưa thường chỉ kéo dài từ 15 đến 30 phút. Trong khi đó, chu kỳ giấc ngủ bình thường của con người cần khoảng 90 phút. Việc ép cơ thể ngủ nhanh và thức dậy vội vàng khiến chu kỳ sinh học bị gián đoạn. Nếu bạn thức dậy đúng vào lúc cơ thể đang trong giai đoạn ngủ mơ (giai đoạn cơ bắp được thả lỏng tối đa), bạn sẽ rất dễ bị hiện tượng bóng đè.
Do căng thẳng và thiếu ngủ
Những người làm việc văn phòng hoặc lao động trí óc thường chịu nhiều áp lực. Khi cơ thể quá mệt mỏi hoặc thiếu ngủ trầm trọng vào đêm hôm trước, não bộ sẽ đi vào trạng thái ngủ sâu rất nhanh ngay khi bạn vừa chợp mắt buổi trưa. Việc chuyển đổi trạng thái quá nhanh này làm tăng nguy cơ rối loạn giữa thức và ngủ, gây ra tình trạng tê liệt tạm thời.
Ảnh hưởng tinh thần khi bị bóng đè thường xuyên
Dù hiện tượng bóng đè không gây nguy hiểm đến tính mạng (không gây tử vong hay chấn thương vật lý) ngay trực tiếp, nhưng những tác động của nó đến sức khỏe tinh thần là rất đáng quan tâm.
Gây tâm lý hoang mang, sợ hãi
Đặc điểm chung của hiện tượng bóng đè là thường đi kèm với các ảo giác. Người mắc có thể nhìn thấy bóng đen, nghe thấy tiếng bước chân hoặc cảm giác có người đang đè lên mình. Dù đây chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng khi não bộ đang hoảng loạn, nhưng cảm giác sợ hãi là có thật. Người bệnh sau khi tỉnh dậy thường tim đập nhanh, toát mồ hôi lạnh và cảm thấy bất an kéo dài trong ngày.
Hội chứng sợ ngủ
Nếu hiện tượng bóng đè lặp lại nhiều lần, người bệnh sẽ nảy sinh tâm lý sợ ngủ trưa. Họ cố gắng giữ mình tỉnh táo vì sợ cảm giác bất lực khi bị đè. Điều này dẫn đến tình trạng mệt mỏi vào buổi chiều, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc. Lâu dài, việc cố tình nhịn ngủ sẽ gây ra chứng rối loạn giấc ngủ mãn tính.
Tăng nguy cơ lo âu
Những người thường xuyên gặp tình trạng này có xu hướng lo âu nhiều hơn người bình thường. Sự căng thẳng về việc kiểm soát giấc ngủ sẽ cộng hưởng với áp lực công việc, khiến sức khỏe tinh thần suy giảm, dễ cáu gắt và mệt mỏi.
Cách hạn chế hiện tượng bóng đè khi ngủ trưa
Điều chỉnh thời gian ngủ hợp lý
Bạn không nên ngủ trưa quá lâu. Thời gian lý tưởng cho một giấc ngủ trưa là từ 15 đến 20 phút. Thời gian này đủ để não bộ nghỉ ngơi nhưng chưa đi vào giấc ngủ quá sâu. Bạn nên đặt báo thức để tránh ngủ quên, việc thức dậy đúng giờ giúp cơ thể tránh được trạng thái li bì và bóng đè.
Thay đổi tư thế ngủ
Hãy cố gắng tìm một tư thế thoải mái nhất có thể.
- Tránh nằm ngửa hoàn toàn vì tư thế này dễ gây tắc nghẽn đường thở nhẹ và kích thích hiện tượng bóng đè.
- Nên nằm nghiêng nếu có chỗ nằm.
- Nếu ngủ ngồi, hãy sử dụng gối chữ U đỡ cổ và tựa lưng ra sau thay vì gục xuống bàn.
Giữ tinh thần thư giãn trước khi ngủ
Không nên đi ngủ ngay khi vừa dứt khỏi công việc căng thẳng hoặc đang tức giận. Hãy dành khoảng 2-3 phút ngồi yên, hít thở đều để nhịp tim ổn định trước khi chợp mắt. Khi tinh thần thoải mái, giấc ngủ sẽ êm ái hơn và ít gặp ác mộng.
Xử lý khi bị bóng đè
Nếu bạn rơi vào tình trạng này, hãy ghi nhớ:
- Giữ bình tĩnh, tự nhủ rằng đây chỉ là rối loạn giấc ngủ tạm thời.
- Không cố gắng vùng vẫy cả người vì sẽ tạo cảm giác bị đè nặng hơn.
- Tập trung cử động nhẹ ngón tay, ngón chân hoặc chuyển động tròng mắt liên tục. Các cử động nhỏ này sẽ gửi tín hiệu giúp não bộ đánh thức toàn bộ cơ thể dậy.
Siro ngủ ngon Harman Tuệ Tĩnh
Bên cạnh việc rèn luyện tâm lý, xu hướng sử dụng các sản phẩm từ thảo dược để hỗ trợ thư giãn hệ thần kinh ngày càng được chú trọng. Giấc ngủ kém chất lượng và căng thẳng kéo dài chính là những tác nhân hàng đầu gây suy giảm nhận thức, mệt mỏi, mất ngủ kéo dài.
Hỗ trợ giấc ngủ từ thảo dược với Harman Tuệ Tĩnh
Harman Tuệ Tĩnh là một sản phẩm nổi bật, được nghiên cứu và sản xuất trên dây chuyền đạt chuẩn GMP, kết hợp tinh hoa y học cổ truyền với tiến bộ của khoa học hiện đại. Công thức đặc biệt của sản phẩm thu hút sự chú ý nhờ sự hội tụ từ 5 thành phần tự nhiên truyền thống:
Lạc tiên, Vông nem và Lá sen có tác dụng hỗ trợ an thần, giúp làm dịu sự hưng phấn quá mức của hệ thần kinh. Nhờ đó, người dùng dễ dàng đi vào giấc ngủ và tận hưởng giấc ngủ sâu, ổn định hơn. Trong khi kết hợp cùng với Xuyên khung và Đinh lăng là hai thành phần hỗ trợ cải thiện tuần hoàn máu não một cách hiệu quả, góp phần giảm thiểu các triệu chứng đau đầu, nặng đầu do căng thẳng hay suy nhược thần kinh.
Sự phối hợp hoàn chỉnh trong Harman Tuệ Tĩnh không chỉ giúp người dùng giảm thiểu tình trạng mất ngủ, khó ngủ hay ngủ không sâu giấc mà còn hỗ trợ duy trì một hệ thần kinh khỏe mạnh mà còn giảm thiểu đáng kể độ nhạy cảm của não bộ trước áp lực thường ngày. Khi giấc ngủ được cải thiện và khí huyết lưu thông thuận lợi, tinh thần trở nên nhẹ nhàng, thư thái hơn.
Hiện tượng bóng đè là một rối loạn giấc ngủ phổ biến và có thể khắc phục được bằng cách điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Hiểu rõ nguyên nhân và ảnh hưởng của nó giúp bạn bớt lo lắng và có cách xử lý phù hợp. Nếu tình trạng này xảy ra liên tục khiến bạn kiệt sức hoặc mất ngủ kéo dài, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn kỹ hơn.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe bản thân hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.
