Nhiều người đã từng trải qua cảm giác mí mắt trở nên nặng trĩu, đầu óc lơ mơ và cơ thể muốn buông xuôi ngay sau khi vừa kết thúc một bữa ăn no. Trong dân gian thường có câu “căng da bụng, chùng da mắt” để mô tả chính xác trạng thái này. Tuy nhiên, ít ai thực sự hiểu rõ tại sao cơ thể lại phản ứng như vậy và liệu việc buồn ngủ sau khi ăn có phải là dấu hiệu đáng lo ngại về sức khỏe hay không.
Khám phá chi tiết hơn qua bài viết dưới đây cùng cố vấn chuyên môn TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương để hiểu hơn về buồn ngủ sau khi ăn nguyên nhân do đâu.
- Khó ngủ do uống cà phê: Uống lúc nào là phù hợp?
- Mất ngủ do tiếng ồn: Cách ngủ tốt hơn khi nhà gần đường lớn
- Khó ngủ do điện thoại: Nguyên nhân và cách cải thiện
Ảnh hưởng từ quá trình tiêu hóa thức ăn
Khi không ăn, năng lượng được phân bổ đều cho não bộ, tay chân và các cơ quan khác để vận động. Tuy nhiên, ngay khi nạp thức ăn vào, hệ tiêu hóa (bao gồm dạ dày và ruột) bắt đầu phải làm việc nhiều hơn để nghiền nát thức ăn, phân tách các chất dinh dưỡng và hấp thụ chúng vào máu.
Vì ưu tiên lúc này là xử lý thức ăn nên đòi hỏi một lượng lớn máu và năng lượng sẽ được điều chuyển dồn về khu vực bụng. Khi sự tập trung của cơ thể chuyển xuống dạ dày, lượng năng lượng dành cho não bộ và các cơ bắp tay chân sẽ tạm thời bị san sẻ bớt.
Do đó não bộ cảm thấy hơi thiếu hụt sự linh hoạt, dẫn đến cảm giác lờ đờ, chậm chạp và buồn ngủ sau khi ăn. Đây là phản ứng bảo vệ tự nhiên, cơ thể muốn nghỉ ngơi, ít vận động lại để nó có thể tập trung toàn lực cho việc tiêu hóa được diễn ra.
Ảnh hưởng thức ăn tới giấc ngủ
Không phải tất cả các bữa ăn đều gây buồn ngủ như nhau. Nguyên nhân lớn dẫn đến tình trạng buồn ngủ sau khi ăn nằm có thể từ chính chế độ ăn hàng ngày.
Món ăn giàu tinh bột và đường
Các món ăn như cơm trắng, bánh mì, bún, phở, bánh ngọt hay các loại nước ngọt. Khi bạn ăn nhiều những món này, cơ thể sẽ hấp thu đường rất nhanh, tạo ra một nguồn năng lượng lớn. Bạn sẽ cảm thấy rất khỏe và tỉnh táo ngay lúc ăn. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó, nguồn năng lượng này sụt giảm nhanh chóng và chính sự thay đổi từ trạng thái năng lượng cao xuống thấp này khiến cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, uể oải và buồn ngủ sau khi ăn một cách dữ dội.
Các loại thịt và sữa
Trong thịt gà, thịt heo, trứng, sữa và phô mai có chứa một chất đạm đặc biệt. Khi chất này đi vào cơ thể, nó hỗ trợ não bộ sản xuất ra các chất hóa học gây cảm giác thư thái, dễ chịu và buồn ngủ. Đó là lý do tại sao sau những bữa tiệc nhiều thịt hoặc uống một ly sữa ấm, bạn thường cảm thấy dễ ngủ hơn rất nhiều so với khi chỉ ăn rau củ.
Khối lượng thức ăn nạp vào quá lớn
Một nguyên nhân rất dễ hiểu khác khiến bạn buồn ngủ sau khi ăn chính là việc ăn quá no. Khi ăn quá nhiều, nạp vào lượng thức ăn vượt quá nhu cầu cần thiết, hệ tiêu hóa phải làm việc vất vả hơn gấp nhiều lần bình thường. Quá trình này kéo dài dai dẳng, tiêu tốn năng lượng của toàn bộ cơ thể trong nhiều giờ liền.
Cảm giác nặng nề ở bụng cộng với sự mệt mỏi do cơ thể đẩy năng lượng để tiêu hóa sẽ khiến cơn buồn ngủ sau khi ăn ập đến nhanh chóng và khó cưỡng lại hơn. Do đó, những bữa tiệc buffet hay những bữa cỗ linh đình thường là khởi đầu cho những giấc ngủ gật không kiểm soát sau đó.
Tác động của đồng hồ sinh học tự nhiên
Cơ thể chúng ta hoạt động theo một nhịp sinh học được lập trình sẵn. Theo chu kỳ này, có hai thời điểm trong ngày mà sự tỉnh táo của con người sụt giảm tự nhiên và cảm giác buồn ngủ tăng cao nhất: một là vào giữa đêm (khoảng 2 giờ sáng) và hai là vào đầu giờ chiều (khoảng từ 1 giờ đến 3 giờ chiều).
Khung giờ buồn ngủ buổi chiều này lại thường trùng khớp với thời điểm ngay sau bữa ăn trưa của đa số mọi người. Vì vậy, cơn buồn ngủ lúc này là sự cộng hưởng của hai yếu tố: một phần do cơ thể muốn nghỉ ngơi theo chu kỳ tự nhiên, và một phần do tác động của việc tiêu hóa thức ăn. Sự kết hợp này làm cho cơn buồn ngủ sau khi ăn trưa thường nặng nề hơn rất nhiều so với bữa sáng hoặc bữa ăn phụ. Bạn sẽ cảm thấy mi mắt nặng trĩu, khả năng tập trung giảm sút và chỉ muốn tìm một chỗ để chợp mắt.
Buồn ngủ sau khi ăn có nguy hiểm không?
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người thắc mắc. Về cơ bản, buồn ngủ sau khi ăn là một hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường và xảy ra với hầu hết mọi người. Nếu bạn chỉ cảm thấy hơi buồn ngủ, lơ mơ một chút và cảm giác này qua đi sau khoảng 15-30 phút hoặc sau khi bạn vận động nhẹ, thì hoàn toàn không có gì đáng lo ngại.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nếu cơn buồn ngủ diễn ra quá mức, khiến bạn mệt mỏi kiệt sức, không thể mở mắt nổi hoặc kéo dài nhiều giờ liền, đó có thể là dấu hiệu gặp ở những người bị thiếu máu. Do máu không đủ chất lượng để vận chuyển oxy, khi máu phải dồn xuống dạ dày để tiêu hóa, não bộ sẽ bị thiếu oxy trầm trọng, gây ra choáng váng và buồn ngủ cực độ.
Ngoài ra, đây cũng có thể là dấu hiệu trong việc xử lý đường (bệnh tiểu đường hoặc tiền tiểu đường). Khi đó, dù ăn nhiều nhưng năng lượng không được chuyển vào tế bào hiệu quả, khiến cơ thể luôn trong trạng thái “đói năng lượng” và mệt mỏi rã rời sau khi ăn.
Những cách đơn giản giúp bạn tỉnh táo sau ăn
Mặc dù buồn ngủ sau khi ăn là tự nhiên, nhưng nó lại gây khá nhiều phiền toái, nhất là đối với dân văn phòng cần tập trung làm việc vào buổi chiều. Một số biện pháp dưới đây sẽ giúp bạn hạn chế được tình trạng buồn ngủ sau khi ăn.
Không nên ăn quá no
Thay vì dồn ép dạ dày trong một bữa trưa quá nhiều đồ, hãy thử chia nhỏ khẩu phần ăn ra. Ăn vừa đủ no sẽ giúp hệ tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng hơn, cơ thể không bị mất quá nhiều năng lượng, từ đó bạn sẽ thấy nhẹ nhõm và tỉnh táo hơn. Hãy cố gắng ăn chậm, nhai kỹ để thức ăn được nghiền nhỏ trước khi xuống dạ dày, điều này cũng giúp giảm tải gánh nặng cho hệ tiêu hóa rất nhiều.
Chú ý đến thành phần bữa trưa
Hãy giảm bớt lượng cơm trắng, bánh mì và thay vào đó là ăn nhiều rau xanh, củ quả. Rau xanh chứa nhiều chất xơ giúp năng lượng được giải phóng từ từ vào cơ thể, tránh tình trạng nhiều năng lượng gây buồn ngủ. Việc uống đủ nước lọc cũng giúp cơ thể thanh lọc và duy trì sự tỉnh táo, tránh cảm giác mệt mỏi do thiếu nước.
Đừng ngồi lì một chỗ ngay sau khi ăn
Hãy đứng dậy và đi lại nhẹ nhàng khoảng 5-10 phút. Việc vận động này có tác dụng giúp máu lưu thông tốt hơn lên não, xua tan cảm giác ì ạch và hỗ trợ dạ dày tiêu hóa thức ăn nhanh hơn. Chỉ cần vài vòng đi bộ quanh văn phòng hoặc ra ngoài hít thở không khí trong lành, bạn sẽ thấy cơn buồn ngủ sau khi ăn giảm đi đáng kể và sẵn sàng năng lượng cho giờ làm việc buổi chiều.
Tóm lại, buồn ngủ sau khi ăn phần lớn là do cơ thể đang tập trung năng lượng cho việc tiêu hóa, do ăn quá no hoặc do ăn nhiều thực phẩm gây buồn ngủ. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu suất công việc và chất lượng cuộc sống, chúng ta nên biết cách điều chỉnh bữa ăn sao cho khoa học và hợp lý.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.
