Hội chứng sợ không gian rộng là tình trạng hoảng loạn, sợ hãi khi phải ở những nơi khó tìm đường thoát hoặc khó nhờ người khác cứu giúp (như đi xe buýt, rạp chiếu phim, bãi đất trống, đứng xếp hàng). Tình trạng này khiến người bệnh ngày càng sợ ra ngoài, tự nhốt mình trong nhà và dễ bị trầm cảm. Nguyên nhân mắc hội chứng này là gì, mời bạn đọc tìm hiểu hơn nữa qua bìa viết dưới đây.
- Phương pháp thở Wim Hof: Những lợi ích đem lại cho sức khỏe
- Nắng nóng ảnh hưởng tâm lý, sức khỏe như thế nào?
- Chủ nghĩa khắc kỷ: Lối sống giúp làm chủ cảm xúc
Cố vấn chuyên môn TS Dược Bùi Thị Bình – Trưởng Khoa Dược Trường Đại học Y Dược Thái Bình.
Hội chứng sợ không gian rộng là gì?
Tên gọi của hội chứng này thường khiến nhiều người hiểu lầm rằng người bệnh chỉ sợ những nơi rộng lớn như cánh đồng hay quảng trường. Nhưng đây là tình trạng người bệnh luôn bị ám ảnh, hoảng sợ tột độ khi phải ở trong những hoàn cảnh mà họ cảm thấy không có đường lui, hoặc sợ không ai cứu mình nếu đột nhiên gặp nạn.
Người mắc bệnh này thường thấy nghẹt thở và sợ hãi khi rơi vào các tình huống cụ thể sau:
- Đi trên các phương tiện công cộng (xe buýt, tàu hỏa, máy bay).
- Ở những nơi quá trống trải (bãi đậu xe lớn, cây cầu dài).
- Bị kẹt trong những không gian kín, chật hẹp (thang máy, phòng họp, rạp chiếu phim).
- Phải đứng xếp hàng dài chờ đợi hoặc chen chúc giữa một đám đông.
- Phải đi ra ngoài đường một mình mà không có người thân đi cùng.
Trong những tình huống này, não bộ của người bệnh liên tục tự dọa bản thân bằng những suy nghĩ tiêu cực. Họ luôn tưởng tượng ra cảnh mình bị lên cơn đau tim, ngất xỉu hoặc làm trò cười giữa đám đông mà không thể trốn thoát. Chính suy nghĩ này đã đánh lừa cơ thể, tạo ra một cơn hoảng loạn dữ dội dù thực tế xung quanh hoàn toàn bình thường và an toàn.
Dấu hiệu nhận biết
Khi bị ép buộc hoặc vô tình phải đi vào những nơi gây sợ hãi, cơ thể và tâm trí của người bệnh sẽ phản ứng lại một cách cực kỳ gay gắt. Các dấu hiệu này thường được chia thành hai nhóm chính là biểu hiện trên cơ thể và sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt.
Các biểu hiện trên cơ thể
Ngay khi thấy sợ hãi, cơ thể sẽ tự động bật chế độ phòng vệ y hệt như lúc bạn gặp thú dữ.
- Nhịp tim đập nhanh liên hồi, đánh trống ngực dồn dập.
- Lồng ngực bị thắt chặt lại khiến người bệnh phải thở dốc, cảm thấy ngạt thở.
- Cơ thể đổ mồ hôi lạnh, chân tay run lẩy bẩy không thể đứng vững.
- Dạ dày co thắt gây ra cảm giác buồn nôn, đau quặn bụng.
- Đầu óc quay cuồng, hồi hộp, lo lắng, chóng mặt và có cảm giác mọi thứ xung quanh đang chao đảo.
Thay đổi trong hành vi
Để không phải trải qua cảm giác mệt mỏi và đáng sợ trên cơ thể, người bệnh bắt đầu tìm mọi cách để trốn tránh.
- Họ lập ra một vùng an toàn (thường là phòng ngủ hoặc nhà riêng) và không muốn bước ra khỏi đó.
- Bắt đầu từ việc ngại đi siêu thị, từ chối đi thang máy, lâu dần họ từ chối mọi cuộc hẹn với bạn bè.
- Nếu bắt buộc phải ra ngoài, họ yêu cầu lúc nào cũng phải có người thân (bố mẹ, vợ chồng) đi kè kè bên cạnh để làm chỗ dựa.
- Khi bệnh trở nặng, người bệnh sẽ tự nhốt mình trong nhà suốt nhiều tháng trời, thà bỏ học, bỏ việc chứ tuyệt đối không bước chân ra đường.
Vì sao lại mắc bệnh này?
Hội chứng này là kết quả của việc bộ não ghi nhớ sai lệch về sự nguy hiểm, cộng thêm sự thiếu hụt các chất hóa học quan trọng bên trong cơ thể.
Ám ảnh từ lần hoảng sợ
Phần lớn người bệnh đều từng trải qua một lần bị tim đập nhanh, khó thở đột ngột không rõ lý do tại một nơi công cộng (ví dụ như trên xe buýt). Lúc đó, bộ não sẽ tự động gán ghép chiếc xe buýt chính là nguyên nhân gây ra nguy hiểm.
Từ đó trở đi, cứ nhìn thấy xe buýt hoặc các không gian tương tự, não sẽ lập tức phát ra tín hiệu báo động, bắt cơ thể phải sợ hãi và bỏ chạy.
Não bị thiếu chất làm dịu thần kinh
Bộ não của chúng ta cần một số chất hóa học (như Serotonin) để giữ bình tĩnh và làm dịu sự căng thẳng. Ở người mắc bệnh này, lượng hóa chất đó bị thiếu hụt nghiêm trọng. Chỉ cần một tiếng ồn lớn giữa đám đông hay không gian hơi chật hẹp một chút cũng đủ làm não bộ hoảng loạn.
Ám ảnh tâm lý
Việc trải qua những sự việc sang chấn tâm lý trong quá khứ (tai nạn giao thông nghiêm trọng, mất đi người thân, hoặc bị nhốt trong không gian kín từ nhỏ) để lại vết thương lớn trong tâm lý. Sự căng thẳng kéo dài khiến hệ thần kinh yếu đi, làm người bệnh luôn mang tâm lý đề phòng, không tin tưởng vào sự an toàn của thế giới bên ngoài.
Hậu quả của việc trốn mọi việc
Rất nhiều người chọn cách ở lì trong nhà vì nghĩ rằng né tránh là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân. Thực tế, việc trốn tránh lại chính là một trong những yếu tố làm cho căn bệnh này ngày càng trở nên trầm trọng và khó chữa hơn.
Mỗi khi bạn từ chối ra ngoài, bộ não sẽ tự hiểu rằng: “Việc ở nhà vừa giúp mình thoát chết, bên ngoài thực sự rất nguy hiểm”. Lâu dần, suy nghĩ này bị đóng đinh trong đầu, khiến bạn vĩnh viễn mất đi lòng can đảm.
Việc tự cô lập bản thân trong bốn bức tường sẽ cắt đứt mọi cơ hội học tập, làm việc và giao tiếp xã hội. Sự cô đơn, bế tắc và cảm giác mình là gánh nặng của gia đình sẽ đẩy người bệnh rơi thẳng vào căn bệnh trầm cảm. Nhiều người vì quá tuyệt vọng đã tự ý mua thuốc ngủ, lạm dụng rượu bia để quên đi nỗi sợ, khiến sức khỏe thể chất và tinh thần bị tàn phá nặng nề.
Hội chứng sợ không gian rộng là một căn bệnh tâm lý khiến người bệnh luôn cảm thấy sợ hãi, nghẹt thở khi ở những nơi khó thoát thân hoặc nơi đông người. Việc cứ mãi né tránh và trốn ở nhà chỉ làm bệnh thêm nặng, dẫn đến trầm cảm và tự cô lập bản thân với xã hội.
Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.
